Πομακική Ιστορία

Οδοιπορικό και έρευνα στα Πομακοχώρια της περιοχής του Γκιόνεν (στην ευρύτερη περιοχή των Δαρδανελίων) έκανε το 2009-2010 ο Βούλγαρος ερευνητής Stoyan Shivarov στα πλαίσια της έρευνάς του για τη βουλγαρική παρουσία στη Μικρά Ασία (φωτογραφικό υλικό στο https://picasaweb.google.com/sasedna).

Η έρευνα, αν και προκατειλημμένη από τις βουλγαρικές θέσεις, έχει παρόλα αυτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς η περιοχή του Γκιόνεν αποτέλεσε το κέντρο της Πρώτης Πομακικής Επανάστασης μέσα στην Οθωμανική αυτοκρατορία εναντίον των δυνάμεων των Νεότουρκων του Μουσταφά Κεμάλ, με επικεφαλής τον Πομάκο ήρωα Γκιαούρ Ιμάμ (βλ. Ζαγάλισα φύλλο 51).

Από την έρευνα είναι εντυπωσιακά τα στοιχεία της επιβίωσης της πομακικής γλώσσας και κουλτούρας στα χωριά αυτά. Όπως επισημαίνει ο Σιβάροφ θα περίμενε κανείς ότι οι Πομάκοι της περιοχής θα είχαν ξεχάσει τη γλώσσα και τον πολιτισμό τους. Όμως αυτό δεν ισχύει, καθώς υπάρχουν σοβαρές αντιστάσεις: σε αρκετά χωριά και η γλώσσα μιλιέται από αρκετούς χωρικούς και γίνονται προσπάθειες για διάσωση του πομακικού πολιτισμού από τους κατοίκους της περιοχής. Οι Πομάκοι ενδιαφέρονται για τις ρίζες τους αν και τα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους για να μάθουν την ιστορία τους είναι λιγοστά.

Η Ζαγάλισα καταρρίπτει έναν ακόμη μεγάλο μύθο του τουρκικού εθνικισμού, ότι οι Πομάκοι δήθεν κατάγονται από τους Πετσενέγους και τους Κουμάνους. Πρόκειται για ένα ψέμα το οποίο επαναλαμβάνουν τουρκόφωνοι βουλευτές, ψευτομουφτήδες, τουρκόφωνες εφημερίδες και διάφοροι άλλοι γενίτσαροι.

  Η αλήθεια είναι διαφορετική: Οι    Πετσενέγοι και οι Κουμάνοι ποτέ  δεν εγκαταστάθηκαν στην Θράκη και στα βουνά της Ροδόπης, αλλά  ερχόταν μόνο ως επιδρομείς για να λεηλατήσουν και ύστερα γυρνούσαν στις περιοχές τους, που βρισκόταν πάνω από τον ποταμό Δούναβη (πάνω από τη σημερινή Βουλγαρία δηλαδή). Επίσης είναι γνωστό από τις ιστορικές πηγές ότι οι Κουμάνοι έσφαξαν τους Πετσενέγους. Τους έσφαξαν είτε μόνοι τους είτε σε συμμαχία με τους Βυζαντινούς και έτσι βοήθησαν ώστε να εξαφανιστούν οι Πετσενέγοι από το προσκήνιο της ιστορίας για πάντα.

Σε προηγούμενο άρθρο μας (εφημ. Ζαγάλισα φ. 44, Αύγ. 2010) καταρρίψαμε τον μύθο ότι ο οθωμανός στρατηγός Λαλά Σαχίν Πασά κατέλαβε τον Εχίνο και ότι δήθεν το όνομα του Εχίνου στα Τουρκικά δηλ. Şahin, προέρχεται από τον εν λόγω Πασά. Πρόκειται για κατασκευασμένο ψέμα που σκοπό έχει να παραπλανήσει και να εκτουρκίσει βαθύτερα τους ανενημέρωτους Πομάκους.

Το να αποδειχθεί η βουλγαρικότητα των Πομάκων θεωρήθηκε σαν κεντρικό στοιχείο τόσο των εθνογραφικών ερευνών στη Βουλγαρία από το 19ο αιώνα μέχρι πρόσφατα όσο και των επίσημων κρατικών παρεμβάσεων. Οι προσπάθειες αφομοίωσης των Πομάκων στο βουλγαρικό κράτος έγιναν σε διάφορα στάδια. Η πρώτη επιχείρηση μετονομασίας και βαπτίσματος των Πομάκων έγινε στα χρόνια του πρώτου Βαλκανικού πολέμου, ανάμεσα στον Οκτώβριο του 1912 και τον Ιούλιο του 1913.