Καλώς ήρθατε στη Ζαγάλισα!    *    Η φωνή των Πομάκων    *    Η Παλαιότερη Πομακική εφημερίδα (από το 1997)    *    ΕΙΜΑΣΤΕ ΠΕΡΗΦΑΝΟΙ ΠΟΥ ΕΙΜΑΣΤΕ ΠΟΜΑΚΟΙ!    ΝΕΣΜΕ ΜΠΑΧΤΙΑΡ ΟΤΙΣΜΕ ΠΟΜΑΤΣΙ!     NE MUTLU POMAKIM DiYENE!

Θερμή παράκληση! Κατά την ηλεκτρονική αναδημοσίευση οποιουδήποτε περιεχομένου να αναγράφετε την πηγή με ενεργό σύνδεσμο προς το zagalisa.gr. Ευχαριστούμε

Πομάκικα ΄Εθιμα του Γάμου

     Τα έθιμα που αφορούν τον πομάκικο γάμο είναι πολλά και μερικά εξ αυτών μοναδικά. Εμείς θα παρουσιάσουμε στο φύλλο αυτό λίγα μόνο για να δώσουμε μία εικόνα στον αναγνώστη για το πως παντρεύονταν στα παλιότερα χρόνια οι Πομάκοι.
     Αν κάποιο παιδί ερωτεύονταν μία κοπέλα, δεν πήγαινε ο ίδιος να τη ζητήσει σε γάμο, αλλά ο πατέρας του ή κάποιος στενός συγγενής, συνοδευόμενος από λίγες γυναίκες, συνολικά 3 – 4 άτομα. Οι γονείς της κοπέλας μερικές φορές δεν έλεγαν κατευθείαν «ναι» αλλά έλεγαν «να μαζέψουμε πρώτα τα καπνά και ύστερα να ξαναμιλήσουμε» ή «ελάτε του χρόνου να τα ξαναπούμε» ή μερικές φορές αρνιόντουσαν να γίνει ο γάμος. Για αυτό το λόγο πολλές φορές τα νεαρά παιδιά «κλέβονταν» γιατί φοβόντουσαν αυτήν ακριβώς την άρνηση των γονιών. Μερικές κοπέλες μάλιστα από το φόβο μήπως άλλη κοπέλα τελικά της πάρει τον αγαπημένο της, πίεζε το αγόρι να την κλέψει. Όταν γινόταν αυτό, οι δύο οικογένειες συνήθως δεν μιλιόντουσαν μεταξύ τους αλλά μετά από ένα διάστημα συμφιλιώνονταν.
 
     Μία ημέρα πριν τον γάμο συνέβαιναν διάφορα έθιμα, μερικά εκ των οποίων θα περιγράψουμε παρακάτω. Καταρχήν, άντρες από την πλευρά του γαμπρού έκαναν ένα μικρό καρναβάλι, «τον αρκούδο και τη νύφη»: Ένας άντρας ντυνόταν σαν αρκούδα, φορούσε δηλαδή από μπροστά δέρμα και από πίσω προβιές ενώ στο κεφάλι σκεπάζονταν με δέρμα και κρεμούσε κουδούνια πάνω του. Στον ώμο είχε κρεμασμένο έναν τορβά που μέσα είχε  στάχτη. Τον συνόδευε ένας άλλος άντρας μασκαρεμένος σε νύφη και τριγυρνούσαν στους δρόμους. Όποιος πήγαινε να πειράξει τη «νύφη», ο αρκούδος έπαιρνε μία χούφτα στάχτη και την πετούσε στο πρόσωπο του, για να τον μαυρίσει και να μη θέλει η «νύφη» να τον πάρει. Αυτούς τους συνόδευε συνήθως και ένας μουσικός που χτυπούσε το νταούλι.
     Επίσης, οι ανύπαντροι νέοι του χωριού πήγαιναν μαζί με τον γαμπρό και έκοβαν ξύλα τα οποία τα φόρτωναν στα γαϊδούρια και τα μουλάρια και τα πήγαιναν στο σπίτι του, για να βοηθήσουν έτσι την καινούρια οικογένεια. Δεν έλειπαν όμως και τα πειράγματα: κατά τη διαδρομή ο γαμπρός έπαιρνε στο χέρι του ένα πράσινο κλωνάρι και τον κυνηγούσαν οι υπόλοιποι ρίχνοντάς του πέτρες.
     Από την πλευρά της νύφης, πάλι την προηγούμενη ημέρα του γάμου, οι κοπέλες τη συνόδευαν να πάει κάτω στο ποτάμι για να πάρει φρέσκο νερό για το καινούριο σπιτικό. Το νερό το έβαζε σε δυο μπακίρια (χάρκουμι) που τα ένωνε ένα ξύλο (βουντάτσς). Και εδώ δεν έλειπαν τα πειράγματα καθώς μερικές φορές κάποιες κοπέλες έβαζαν επίτηδες το χέρι τους μέσα στα «χάρκουμι» για να «λερώσουν» το νερό και να αναγκάσουν την νύφη να γυρίσει πίσω και να ξαναγεμίσει νερό.
     Επίσης, στην περιοχή μου γινόντουσαν και ιππικοί αγώνες στην περιοχή του Διάσπαρτου ή στα Λουτρά Θερμών. Τέτοιοι αγώνες γίνονταν και σε άλλα πομακοχώρια της Ξάνθης, ιδίως τις δεκαετίες του 1960 και 1970.
     Η πρόσκληση στο γάμο γινόταν με τον εξής όμορφο τρόπο: από την πλευρά της νύφης κάποιες κοπέλες έπαιρναν στα χέρια τους βασιλικό και πήγαιναν σε σπίτια και δίνοντας τους ένα κλωνάρι τους καλούσαν στο γάμο ενώ το ίδιο έκαναν κορίτσια από την πλευρά του γαμπρού, τα οποία μοίραζαν στους προσκεκλημένους ένα κλαδάκι από το φυτό που το λέμε στα πομακικά «μπεϊτζουράν».
     Την ημέρα του γάμου στόλιζαν το άλογο στο οποίο θα ανέβαινε η νύφη για να πάει στο γάμο. Διάλεγαν ένα δυνατό άλογο για να τη συνοδεύσει και πάνω σε αυτό έβαζαν μία προβιά βαμμένη σε πορτοκαλί χρώμα. Από πίσω ακολουθούσε συνοδεία των δικών της ανθρώπων που μετέφεραν την προίκα της νύφης, ρούχα, παπλώματα κτλ. Να σημειώσουμε ότι ο γαμπρός στην οικογένεια της νύφης έδινε προικιά και η νύφη έκανε δώρα στην οικογένεια του γαμπρού.
     Η τελετή γινόταν σε διάφορα μέρη του χωριού όπου υπήρχαν ανοιχτοί χώροι (στις Άνω Θέρμες υπήρχε π.χ. η περιοχή Μπάρτσε). Το γάμο συνόδευε μουσική, χορός και πομάκικα τραγούδια. Συνήθως υπήρχε ένας μουσικός που έπαιζε νταούλι αλλά οι πιο πλούσιοι γάμοι γινόντουσαν με τη συνοδεία της γκάϊντας. Τα πομακικά τραγούδια του γάμου μιλούσαν για την αγάπη.
     Όσον αφορά το γαμήλιο φαγητό ήταν ίδιο με το φαγητό που σερβίρονταν στα μπαϊράμια και στις υπόλοιπες γιορτές: «τσσόρμπα», δηλαδή ρύζι με μπόλικο γάλα όπου βάζανε ζάχαρη αντί για αλάτι. Επίσης, υπήρχε πίτα «κλιν» και χαλβάς.
     Την ημέρα μετά το γάμο, ο γαμπρός πήγαινε το πρωί στο σπίτι του πεθερού και του κάνανε το τραπέζι, ενώ και εδώ δεν λείπανε τα πειράγματα: κάποια παιδάκια παίρνανε στα κρυφά τα παπούτσια του και τα κρύβανε έτσι ώστε όταν πήγαινε να φύγει να τους δώσει λεφτά για να τα πάρει πίσω.
      Αυτά είναι μερικά μόνο από τα πομακικά έθιμα ενός παραδοσιακού γάμου.
 
      Άρθρο του Ιμάμ Αχμέτ